Anoreksja

Coraz szerszą falą rozlewa się na młodzież choroba zwana anoreksją Myślę, że każdy nauczyciel powinien wiedzieć o niej jak najwięcej, ale szczególnie czujni powinni­śmy być my nauczyciele wychowania fizycznego. To u nas na lekcji dzieci i młodzież przebiera się w stroje sportowe -krótkie rękawy i getry- i nam najłatwiej jest ocenić ewentualne zmiany w wyglą­dzie podopiecznych. A choroba ta zaczyna się całkiem niewinnie.

Anoreksja pojawia się LSx częściej wśród dziewcząt niż wśród chłopców, w większości przypad­ków w okresie dorastania i dojrzewania, czyli między LO a 15 rokiem życia. Pod wpływem mediów, prasy dziewczyna postanawia zrzucić kilka kilogramów, by stać się podobną do długonogich mo­delek czy aktorek. Zaczyna stosować różnorodne diety, a lęk przed przybraniem na wadze nie pozwala jej się skupić na niczym innym, jak tylko na myśleniu o jedzeniu i liczeniu kalorii. Osoba taka zaczyna się izolować, odcina się od zna­jomych i przyjaciół, unika posiłków spo­żywanych wspólnie z rodziną, wykręcając się niewinnymi kłamstewkami („już jadłam”, „nie jestem głodna”). Anoreksja jest jak społeczny wrzód, w równym stopniu dotyka rodzinę i przyjaciół. Rodzice nic mają możliwości wyciągnię­cia dziecka z choroby. Nie ma również pomocy ze strony innych ludzi, ponieważ większość nie wie jak postępować z ano­reksją. Ludziom bardzo trudno zrozumieć, że ktoś chce, a nie może jeść.

Anorektyczki dużo czasu poświęcają pracy, zajęciom, które same sobie wyszu­kują, w szkole są wzorowymi uczennica­mi. Cały czas są w ruchu, nawet gdy siedzą nad książkami wykonują ćwiczenia izometryczne. Poza tym poddają się wyczerpującym ćwiczeniom fizycznym, co w wielu przypadkach doprowadza do uzależnienia od tych ćwiczeń. Chora nie może skupić się na niczym innym, dopóki nie wykona zaplanowanych serii na mięśnie brzucha, pośladki czy inną partię ciała.

Troska o wygląd i skupienie się na syl­wetce i wymiarach z czasem przechodzi w obsesję. Rozwojowi anoreksji może sprzyjać sytuacja w rodzinie, szkole, wśród znajomych. Niewinna uwaga na temat sylwetki bądź współzawodnictwo w rywalizacji z koleżankami w odchudza­niu może nasilić przebieg choroby. Inne powody jadłowstrętu psychicznego to zerwanie z chłopakiem, pierwszy stosu­nek płciowy, niechciana ciąża, małżeństwo, ważny egzamin, separacja lub roz­wód rodziców, presje wywierane przez trenera ( gimnastyka artystyczna, balet, taniec).

Anorektyczki charakteryzuje nadmiernie rozwinięte poczucie odpowiedzialności za wszystko, co dzieje się w ich otoczeniu. Myślą, że każda ich czynność będzie miała negatywne skutki dla kogoś innego. Uważają, że nie zasługują na to, by czuć się szczęśliwymi. Anorektyczki są prze­konane, że są osobami złymi i jeśli nie pozwolą sobie na jedzenie, mogą przestać żyć. W ich mniemaniu zostaną ukarane za swą niedoskonałość. Anoreksja jest objawem syndromu negatywizmu. Osoba chora subiektywnie odbiera siebie jako złą i bezwartościową. Uważa, że nie ma prawa żyć na tym świecie, ponieważ nie każdego może uszczęśliwić i dlatego odbiera sobie prawo do życia.

Anoreksja to inaczej terror psychiczny, to wewnętrzny głos napełniający strachem i nic pozwalający na jakąkolwiek przy­jemność czerpaną z życia. Każda oznaka radości (w mniemaniu anorektyczek) opłacona zostanie czyjąś śmiercią lub złym wydarzeniem.

Anoreksja często dotyka osoby ponad­przeciętnie uzdolnione, które nic potrafią sprostać własnym wymogom doskonało­ści. Części z nich brakuje własnego – systemu wartości. Mimo refleksyjnej osobowości mają problemy z uzasadnie­niem własnej egzystencji.

Oprócz diety i wyczerpujących ćwiczeń, niektóre z osób z jadłowstrętem psychicz­nym, redukują przyrost wagi w sposób niebezpieczny, mianowicie prowokując wymioty po każdym spożytym posiłku, stosując środki przeczyszczające lub odwadniające. Wszystkie te praktyki doprowadzają do następujących zmian biochemicznych:

– odwodnienie,

zmiany w poziomach elektrolitów w surowicy krwi, co objawia się szyb­kim męczeniem, osłabieniem siły mię­śniowej, mrowienie w dłoniach i sto­pach, niezależne od woli drżenie rąk, zaburzenia rytmu serca,

-zmniejszenie stężenia jonów potasu i chloru, czego skutkiem jest niewydol­ność serca i nerek,

-zaburzenia hormonalne, powodujące wtórny zanik miesiączki, bądź w ogóle nie wystąpienie menarche.

Skutkiem zmian biochemicznych, wystę­pujących w anoreksji, są zaburzenia psychiczne i fizyczne.

Zmiany psychiczne związane są częścio­wo z odwodnieniem tkanki mózgowej, co powoduje rzeczywiste zmniejszenie objętości mózgu.

Zmiany psychiczne towarzyszące ano­reksji:

– drażliwość,

– dezorientacja- zakłopotanie,

– nastrój depresyjny, mogący doprowa­dzić do prób samobójczych,

– bezsenność,

– tendencja do kradzieży drobnych przedmiotów w domach towarowych,

zniekształcone wyobrażenie o własnym wyglądzie.

Zaburzenia fizyczne to konsekwencja zmian biochemicznych i hormonalnych oraz utraty tkanki tłuszczowej. Objawy tych zaburzeń, u anorektyczek, przedsta­wiają się następująco:

-spowolnienie czynności serca w celu zaoszczędzenia energii (nawet do 40 uderzelS na minutę),

-niskie ciśnienie tętnicze krwi prowadzi do omdleń i zawrotów głowy,

-skóra jest sucha i łuskowata,

-na ciele i twarzy pojawiają się miękkie i skręcone włosy,

-tkanka podskórna traci właściwości izolacyjne i ochronne – ręce i stopy są zimne i mają sinawe zabarwienie,

-u anorektyczek wymiotujacych poja­wiają się kłopoty z zębami, w postaci zniszczonego szkliwa lub próchnicy,

-wzdęcia,

-zaparcia,

-nie wystąpienie pierwszej miesiączki lub wtórny zanik miesiączki.

Większość kobiet traci miesiączkę, kiedy Indeks Wagi Ciała BMI* wynosi 17-19.

Brak miesiączki przez okres powyżej sześciu miesięcy prowadzi do zmniejsze­nia gęstości tkanki kostnej (osłabienie struktury kości) w wyniku pozbawienia organizmu estrogenów. Zwiększa to ryzy­ko zachorowania na osteoporozę i łamli­wość kości. By zmniejszyć lo ryzyko należy przyjmować doustne środki anty­koncepcyjne lub suplementację hormonal­ną. Mimo braku miesiączki kobiety z anoreksją mogą zajść w ciążę.

LECZENIE ANOREKSJI

Wychodzenie z anoreksji to proces powolny. Najtrudniej jest na początku, kiedy anoreksja broni się najsilniej. Le­czenie osób z jadłowstrętem psychicznym wymaga zindywidualizowania z powodu:

różnego stopnia zaawansowania cho­roby,

– dostępu do doświadczonego lekarza rodzinnego i specjalisty od żywienia,

– dostępu do kliniki leczącej zaburzenia odżywiania,

– życzeń pacjentki i jej rodziny.

Cele leczenia anoreksji:

– pomoc chorej w osiągnięciu wagi ciała mieszczącej się w zakresie od 19 do 25 BMI,

-edukacja na temat żywienia i właści­wych zachowań dotyczących odżywia­nia się, skorygowanie błędnych prze­konań w stosunku do żywności (np. „dobre” i „złe”, pokarmy),

-pomoc w odzyskaniu poczucia kontroli nad własnymi zachowaniami związa­nymi z odżywianiem się,

-wpojenie normalnych nawyków zwią­zanych z jedzeniem i wykorzenienie niebezpiecznych metod redukcji wagi ciała,

-wyjaśnienie fizycznych objawów ano­reksji oraz przyczyn ich występowania,

-rozwiązanie (lub podjęcie próby roz­wiązania) problemów pacjentki zwią­zanych ze schorzeniem, np. dotyczą­cych relacji z ludźmi lub z rodziną.

Podstawowym sposobem leczenia anorek­sji jest psychoterapia, obejmująca terapię poznawczo – behawioralną, psychoterapię podtrzymującą, informacje o sposobie odżywiania się, porady dotyczące jedzenia i informacje o potencjalnie niebezpiecz­nych metodach redukowania wagi. Jeśli jest to wskazane, można stosować inne techniki psychologiczne, takie jak relaksa­cja, terapia interpersonalna, terapia rodzinna lub małżeńska.

Zróżnicowane potrzeby kobiet cierpiących na jadłowstręt psychiczny często wyma­gają pomocy wielu specjalistów. Zespo­łem zwykle kieruje psychiatra lub psy­cholog kliniczny, ale również istotną rolę odgrywa specjalista od spraw żywienia, a także przeszkolony personel pielęgniar­ski. Przed rozpoczęciem leczenia należy zebrać dokładny wywiad dotyczący zabu­rzeń odżywiania się i ocenić stan fizyczny kobiety. Lekarz może zlecić pewne bada­nia laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, OB, poziom elektrolitów, poziom cukru we krwi, EKG, testy czynnościowe wątroby i nerek.

Podstawą leczenia anoreksji jest uzyskanie przyrostu wagi, ponieważ większość pacjentek, z niską wagą ciała nie reaguje na leczenie psychologiczne. Podczas uczestniczenia w programie odżywiania pacjentki mają regularne sesje z terapeutą, otrzymują informacje na temat odżywiania się od specjalisty w tej dziedzinie, uczą się sposobu normalnego jedzenia i otrzymują pomoc w rozwiązywaniu codziennych problemów.

Drugim celem terapii jest nauczenie pa­cjentki dokonywania wyboru niezbędnych i różnorodnych produktów, jak również oduczenie podziału artykułów spożyw­czych na „dobre” i „złe”. Pacjentki uczy się także jak jeść w obecności innych ludzi, w różnych miejscach i sytuacjach, i jak czerpać zadowolenie z tej czynności. Osoby te powinny również nauczyć się walczyć z .ogarniającymi je natrętnymi myślami o jedzeniu, chęcią zważenia się po zjedzeniu każdego posiłku i liczenia kalorii.

Klinika w Montre to ostatnia nadzieja dla anorektyczek. Zasadą sukcesu jest otocze­nie każdej pacjentki bezwarunkową miło­ścią i konsekwencja w postępowaniu Każda anorektyczka ma swojego opieku­na, z którym przebywa 24 h na dobę. Peggy Chude Pierze prowadzi ze swoimi pacjentkami zajęcia terapeutyczne. Pró­buje poznać i przełamać u nich mechani­zmy strachu, jak również zmienić ich sposób myślenia, bowiem negatywna samoocena kosztuje życie. Poprzez ostrożne rozmowy terapeutka stara się przerwać wewnętrzną izolację pacjentek. Oprócz rozmów, Peggy Chude Pierze, oddziaływuje na swoje pacjentki muzy­koterapią czy zajęciami plastycznymi. Choć na początku żadne z tych zajęć nie cieszy, to z czasem, z niektórych pacjen­tek „wychodzą” ukryte talenty plastyczne czy muzyczne.

Dziewczęta pod okiem swych opiekunów, przygotowują sobie posiłki. Są to jogurty i warzywa, ale chore ufają tym produktom spożywczym i zjadają je bez strachu czy obaw, A jeszcze kilka miesięcy temu było to nie do pomyślenia. Po 18. miesiącach pobytu w Klinice w Wiktorii widać wyraźną poprawę w wyglądzie dziewcząt, ale przede wszystkim w ich stanie psychicznym: uśmiechają się, żartują, rozmawiają, pijąc przy tym herbatę i jedząc owoce.

Klinika w Montre jest najskuteczniejszym miejscem, w którym leczy się beznadziej­ne przypadki anoreksji, i gdzie dziewczęta otaczane są miłością i zrozumieniem. Niektóre z nich; nawet po zakończeniu kuracji, pozostają w pokojach kliniki, gdzie pracują twórczo (malują, grają na instrumentach itp.). Inne kontaktują się ze swoimi opiekunami lub samą terapeut­ką w miarę swoich potrzeb. Klinika po­zwoliła im ponownie się narodzić. Jednak jest to nieliczna grupa „szczęśliwych”. Niektóre statystyki podają, że aż 20 pro­cent przypadków anoreksji kończy się śmiercią. Pomóżmy tym dzieciom zanim będzie za późno.

BIBLIOGRAFIA

SUZANNE ABRAHAM, DEREK. LLEWELYN­ JONES, „Bulimia i Anoreksja”, Prószyński S-ka, Warszawa, 1999 r.

Tekst: Wachowicz Edyta

Lider. Promocja zdrowia, kultura zdrowotna i fizyczna.

Fot. www.pixabay.com

 1,859 razy wyświetlono tą stronę

reklama
logo z sową okładka 4 okładka 2 okłądka 5 okłądka 7
Tagi:

psychologiaanoreksja